axelady

Bal arıları üzerinde yapılan araştırma, şiddetin doğada olduğunu tezine karşı bilimsel bir antitez oluşturuyor.
Bal arılarının danslı demokrasisi
Uzmanlar, arıların kovanlarında yaptıkları bir tür dansın ‘kamu yararı’na uygun uzlaşılar yaratan ve tek-adam otoritesini önleyen bir oylama yöntemi olduğunu gözlemledi.


Bal arıları yerleşmek üzere yeni bir kovan seçiminde kendi aralarında bir tür oylama yapıyor. Bal arılarının toplumsal işleyişlerini 10 yılı aşkın bir süredir inceleyen Cornell University profesörü Thomas Seeley, bal arıları arasındaki kararların çoğunluğun tercihine göre şekillendiğini vurguluyor. Seeley, bu süreci, “Kurumsal şirketlerin yönetim komitelerinde yapılanlardan çok daha karmaşık bir müzakere” sözleriyle tanımlıyor.
Seeley ve University of California-Riverside profesörü Kirk Visscher, 10 bin bal arısının kovan müzakerelerini videoya çekerek takip etti. Deney kovanının yakınına yeni ağaçlar koyan bilim insanları, bal arılarının yeni kovan bakmalarını sağladı. Uzmanlar, bal arılarının mevcut kovanlarının kalabalıklaşması sonucunda yeni kovan bakmak üzere motive olduğunu gözlemledi.

BAL ARILARI KOVANDA ‘SUNUM’ YAPIYOR
Süreç söyle işliyor: Kraliçe arı, kovandan birkaç yüz arıyı yeni bir yer bakmaları üzere görevlendiriyor. Keşif arıları, taramalarını yaptıktan sonra kovana dönüşte özel bir dans yapıyorlar. Söz konusu dans sırasında kaşif arılar, ’8’ şeklinde yürürken karınlarını titretiyorlar. Bir anlamda bir sunum toplantısına benzetilen bu dansın uzunluğu, kovandaki arılar tarafından keşfi yapılan aday kovanın fiziksel özelliklerinin iyi olduğu şeklinde yorumlanıyor.

DANS DEMOKRASİSİ
Kaşif bal arıları daha sonra, kovandaki arılara kendi buldukları aday kovanları beğendirmek ve özendirmek için kendi aralarında bir dans rekabetine tutuşuyor. Zaman içinde kovandaki izleyici bal arıları kendi aralarında, kaşif arıların danslarından yola çıkarak koalisyonlar oluşturmaya başlıyor.

Kovandaki dans demokrasisi en fazla 16 saat sürüyor ve kovan en sonunda bir karara varılıyor. Sonuçta bal arıları, kaşif arıları takip ederek, aday kovana doğru uçuyor.

HİYERARŞİ VE MERKEZİYETÇİLİK YOK
Bilim insanları arıların tavrını son derece demokratik olarak niteliyor. Seeley, “Arıların kararı kavgadan ziyade, konsensus ve karşılıklı ödün ilişkilerinin kollektif bir sonucu” diyor. Araştırmayı yürüten uzmanlara göre, arıların kovan seçimi “herkese açık bir forum, hiyerarşi ve merkeziyetçiliğin olmadığı, serbest fikirlerin çarpıştığı bir müzakere ortamı”.

BAL ARILARI DAHİ, TEK ADAMCI DEĞİL
Seeley, bal arılarının kendi aralarında aşırı fikirleri törpülediğini ve bu sayede fikirlerin genellikle ortayola yakın olduğunu dile getiriyor. Bu teze göre, bal arıları arasında ‘temsili demokrasi’ ve ‘fikir özgürlüğü’ gibi kavramlardan söz edilebilir.

Uzmanlar, ayrıca bal arıları arasında tek kişinin hükümranlığı veya otoriter kişilik gibi anti-demokratik tutumların olmadığının da altını çiziyor.

Kaynak: Makalenin orijinali American Scientist dergisinde yayımlanmıştır.

#Y.K.#

paylaşıma teşekkürler